Ibuprofen, naproksen i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne skutecznie łagodzą dolegliwości, ale ich częste lub nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do poważnych powikłań. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami serca, nadciśnieniem oraz problemami z nerkami.

Popularna tabletka nie zawsze jest obojętna dla zdrowia

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, określane skrótem NLPZ, działają przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie. Do tej grupy należą między innymi ibuprofen, naproksen, diklofenak, ketoprofen oraz kwas acetylosalicylowy, czyli aspiryna.

Część tych preparatów można kupić bez recepty, nie tylko w aptece. Łatwa dostępność może stwarzać wrażenie, że są one całkowicie bezpieczne. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta jednak wraz z dawką, czasem stosowania oraz liczbą przyjmowanych jednocześnie preparatów.

Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy pacjent przez kilka kolejnych dni lub tygodni samodzielnie zwiększa dawkę albo przyjmuje produkty o różnych nazwach handlowych, nie zauważając, że zawierają substancje z tej samej grupy.

Czy ryzyko udaru rzeczywiście wzrasta trzykrotnie?

Informacja o trzykrotnym wzroście ryzyka udaru pochodzi między innymi z opublikowanej w 2011 roku metaanalizy w czasopiśmie „BMJ”. W przypadku ibuprofenu oszacowano w niej ponad trzykrotnie wyższe względne ryzyko udaru w porównaniu z placebo. Przedział niepewności wyniku był jednak bardzo szeroki, a liczba zarejestrowanych zdarzeń sercowo-naczyniowych stosunkowo niewielka.

Nie można zatem stwierdzić, że każda tabletka ibuprofenu automatycznie trzykrotnie zwiększa zagrożenie. Wielkość ryzyka zależy od konkretnej substancji, dawki, długości leczenia oraz stanu zdrowia pacjenta.

Późniejsza, rozległa analiza randomizowanych badań wykazała, że wysokie dawki diklofenaku i ibuprofenu zwiększały prawdopodobieństwo poważnych zdarzeń naczyniowych o około jedną trzecią. Większość dodatkowych przypadków stanowiły zawały serca. Wyniki badania podsumowali naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Dawka oraz czas przyjmowania mają znaczenie

Europejska Agencja Leków zwraca uwagę przede wszystkim na wysokie dawki ibuprofenu. Ryzyko sercowo-naczyniowe wzrastało przy stosowaniu co najmniej 2400 mg tej substancji dziennie. Jednocześnie w analizowanych danych nie stwierdzono zwiększenia zagrożenia przy dawkach do 1200 mg na dobę, czyli maksymalnej ilości powszechnie stosowanej w leczeniu bez recepty.

Nie oznacza to jednak, że niższe dawki można przyjmować bez ograniczeń. Zgodnie z zaleceniami EMA należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.

Jeżeli ból nie ustępuje, powraca lub wymaga regularnego sięgania po tabletki, dalsze zwiększanie dawki nie jest dobrym rozwiązaniem. Taka sytuacja wymaga konsultacji z lekarzem i ustalenia przyczyny dolegliwości.

Nie należy łączyć kilku leków z grupy NLPZ

Jednym z najczęstszych błędów jest jednoczesne przyjmowanie ibuprofenu i naproksenu albo innego preparatu należącego do tej samej grupy. Takie połączenie zazwyczaj nie przynosi proporcjonalnie silniejszego działania przeciwbólowego, może natomiast zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenia nerek oraz powikłań sercowo-naczyniowych.

Nazwy handlowe produktów bywają bardzo różne, dlatego przed połknięciem kolejnej tabletki warto sprawdzić substancję czynną na opakowaniu. Ostrożność jest konieczna również podczas jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych, niektórych preparatów na nadciśnienie, sterydów i części leków przeciwdepresyjnych.

Aktualne informacje brytyjskiej służby zdrowia podkreślają, że NLPZ mogą wchodzić w interakcje z wieloma preparatami. W przypadku wątpliwości najlepiej zapytać lekarza lub farmaceutę, zamiast samodzielnie ustalać bezpieczne połączenia.

Aspiryna stanowi ważny wyjątek

Kwas acetylosalicylowy należy do grupy NLPZ, ale w małych dawkach jest stosowany w celu zapobiegania powstawaniu zakrzepów u wybranych pacjentów. Osoby przyjmujące aspirynę z powodu przebytego zawału, udaru lub choroby układu krążenia nie powinny odstawiać jej po przeczytaniu ostrzeżeń dotyczących leków przeciwbólowych.

Mała dawka aspiryny zalecona przez lekarza może zmniejszać ryzyko kolejnego zawału lub udaru. Potwierdzają to informacje NHS dotyczące kwasu acetylosalicylowego. Samodzielne przerwanie takiej terapii może być niebezpieczne.

Trzeba również pamiętać, że ibuprofen może wpływać na przeciwpłytkowe działanie aspiryny. Pacjent przyjmujący oba preparaty powinien omówić ich dawkowanie z lekarzem albo farmaceutą.

Kto powinien zachować szczególną ostrożność?

Największe znaczenie ma indywidualny stan zdrowia. Ryzyko powikłań jest wyższe między innymi u osób po zawale lub udarze, z niewydolnością serca, nadciśnieniem, chorobą nerek, zaburzeniami krzepnięcia albo przebytą chorobą wrzodową. Szczególnej rozwagi wymagają również pacjenci w podeszłym wieku i osoby przyjmujące wiele leków jednocześnie.

Dostępność preparatu bez recepty nie oznacza, że można stosować go bez ograniczeń. Najbezpieczniejszą zasadą pozostaje dokładne przeczytanie ulotki, unikanie łączenia kilku NLPZ oraz przyjmowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

To też może cię zainteresować: Pilna decyzja GIF w sprawie leku. Jedna seria musi natychmiast zniknąć z aptek

Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Boże Narodzenie 2026 może oznaczać aż pięć dni wolnego. Premier wyznaczył dodatkowy dzień, ale nie dla wszystkich