Była maleńka, a mój mąż stał nad nią jak cień. Pamiętam, że na dworze był chłód, a w przedpokoju pachniało mokrym płaszczem i kurzem z dywanu.
On powiedział: „To dziecko zostaje u nas”.
Ja zapytałam: „Czyje to dziecko?”.
On odpowiedział: „Moje”.
Wtedy wszystko we mnie zamarło. Bo w tym jednym słowie było całe jego kłamstwo, które jeszcze nie miało odwagi nazwać się zdradą. Stałam z ręką na oparciu krzesła, jakbym w każdej chwili mogła upaść.
Powiedziałam: „A matka?”.
On odwrócił wzrok i powiedział: „Nie ma jej. Zniknęła. Zostawiła ją”.
Nie płakałam wtedy. Płacz przychodzi, kiedy człowiek już wie, że nie ma odwrotu. Ja jeszcze myślałam, że to pomyłka, że za godzinę ktoś zapuka i powie „przepraszamy”. Ale nikt nie zapukał.
Dziecko zapłakało cicho, tak jak płaczą niemowlęta, kiedy nie wiedzą jeszcze, że będą płakać w życiu o wiele głośniej.
Mąż powiedział: „Nie pytaj. Pomóż mi. To jest niewinne”.
Niewinne. Tak się zwykle mówi, kiedy trzeba przykryć winę czymś miękkim.
Nie wiem, kiedy wzięłam ją na ręce. Pamiętam tylko ciepło jej policzka przy mojej szyi i to, że pachniała mlekiem i czymś obcym, jakby przyniesionym z innego świata. I pamiętam myśl, której nie potrafiłam zatrzymać.
Jeśli ją odłożę, zostanę sama z jego zdradą. Jeśli ją przytulę, zdrada zamieszka z nami.
Przytuliłam.
Tak zaczęło się moje macierzyństwo do dziecka, które nie było moje.
Na początku mówiłam sobie, że to tylko „na chwilę”. Że znajdzie się matka. Że ktoś przyjdzie po nią. Że mąż zrozumie, co zrobił.
Ale dni zamieniały się w tygodnie, tygodnie w miesiące, a ja wstawałam w nocy do płaczu, gotowałam kaszki, prasowałam maleńkie ubranka i nosiłam ją po pokoju, kiedy miała kolki. Mąż wracał późno, pachniał cudzymi perfumami i zmęczeniem, które nie miało prawa istnieć.
Kiedy próbowałam wrócić do tamtej rozmowy, on ucinał.
On mówił: „Po co rozdrapywać? Jest, to jest”.
A ja uczyłam się żyć z tym zdaniem jak z kamieniem w bucie.
Ludzie pytali: „Do kogo podobna?”.
Ja się uśmiechałam i odpowiadałam: „Do siebie”.
Bo co miałam powiedzieć. Że do obcej kobiety, która weszła w moje małżeństwo i wyszła bez konsekwencji, zostawiając mi dziecko jak rachunek.
Kiedy mała zaczęła mówić, pierwsze „mama” powiedziała do mnie. Stałam wtedy w kuchni z mąką na dłoniach, a ona podreptała i dotknęła mojej nogi, jakby sprawdzała, czy jestem prawdziwa.
Powiedziała: „Mama”.
Złamało mnie to. W piękny sposób, ale jednak złamało. Bo w tej chwili zrozumiałam, że ona nie jest karą. Ona jest człowiekiem. A człowieka nie można kochać połowicznie.
Mąż patrzył na nas i milczał. Jakby przez chwilę mu ulżyło. Jakby pomyślał, że skoro dziecko ma „mamę”, to jego wina stała się lżejsza.
Nie stała się. Po prostu ja nosiłam ją za niego.
Wychowałam ją najlepiej, jak umiałam.
Odprowadzałam do szkoły, stałam na apelach, siedziałam w poczekalniach u lekarzy, pocieszałam po pierwszych porażkach. Kiedy miała gorączkę, spałam przy niej na krześle. Kiedy płakała po pierwszej miłości, robiłam herbatę i mówiłam: „Minie”. A kiedy nie chciało mijać, siedziałam z nią w ciszy.
W domu mówiło się, że jestem „twarda”. Że „wszystko ogarnę”.
Nikt nie pytał, ile mnie kosztuje bycie twardą.
Mąż przez lata nauczył się wygodnego milczenia. Był, ale jakby obok. Płacił rachunki, czasem kupił prezent, czasem pochwalił się znajomym, że ma córkę. Córkę, którą przyniósł jak paczkę.
A ja byłam tą, która kleiła świat, żeby się nie rozsypał.
W dniu jej osiemnastych urodzin podałam jej tort i zobaczyłam, jak patrzy na mnie. Miała już wtedy ten błysk w oczach, który nie bierze się z wdzięczności, tylko z pewności siebie. Pomyślałam, że to dobrze. Że będzie miała siłę. Że nie powieli moich kompromisów.
Przytuliła mnie wtedy i powiedziała: „Dziękuję, mamo”.
I ja uwierzyłam, że wszystko miało sens.
Uwierzyłam, że choć przyszła do mnie przez zdradę, to zostanie przez miłość.
Mąż umarł nagle.
Telefon zadzwonił rano. Usłyszałam słowa: zawał, karetka, reanimacja, nie udało się. Słowa brzmią wtedy jak metal o kamień.
W domu nagle zrobiło się pusto, jakby ktoś wyjął z mieszkania nie człowieka, tylko filar, na którym stały wszystkie kłamstwa. I choć powinno mi być lżej, poczułam tylko strach.
Bo razem z nim umarła też jedna rzecz, której się kurczowo trzymałam.
Pozory.
Na pogrzebie ona stała obok mnie, czarna sukienka, włosy spięte, twarz bez łez. Patrzyła na trumnę jak na problem do załatwienia, nie jak na stratę. Ja płakałam. Płakałam z żalu po latach, z żalu po tym, że mimo wszystkiego to było moje życie, i z żalu po sobie, tej sprzed lat, która wzięła dziecko na ręce, bo bała się samotności.
Po pogrzebie wróciłyśmy do mieszkania. Naszego mieszkania, tak mówiłam zawsze. „Nasz dom”.
Ona zdjęła płaszcz, rozejrzała się po pokojach, jakby pierwszy raz je widziała.
I wtedy powiedziała spokojnie: „Musimy porozmawiać”.
To zdanie zawsze pachnie końcem.
Ja odpowiedziałam: „Oczywiście. O czym, kochanie?”.
Ona spojrzała na mnie tak, jak patrzy się na obcą osobę w kolejce, która stoi za blisko.
Powiedziała: „O tym, że ty tu nie mieszkasz”.
Poczułam, jak serce robi mi się małe.
Ja powiedziałam: „Jak to nie mieszkam? Ja tu jestem od…”.
Ona przerwała: „To mieszkanie było taty. A teraz jest moje”.
Stałam w kuchni, w której gotowałam jej zupy. W salonie, w którym pomagałam jej odrabiać lekcje. W sypialni, w której płakałam nocami, kiedy mąż wracał późno.
Ja zapytałam: „O czym ty mówisz?”.
Ona wyjęła teczkę. Dokumenty. Podpisy. Kartki, które w jej dłoniach wyglądały jak wyrok.
Powiedziała: „Tata wszystko uporządkował. Ja jestem jedyną spadkobierczynią. A ty… ty nie jesteś nikim”.
Słowo „nikim” nie boli tak jak „obcą”.
Ona dodała: „Ty jesteś obcą babą”.
W tej chwili w mojej głowie przeleciały wszystkie noce, kiedy trzymałam ją, kiedy miała koszmary. Wszystkie „mamo”, wszystkie „przyjdź”, wszystkie „nie zostawiaj”.
I nagle okazało się, że to wszystko nie ma znaczenia wobec papieru.
Ja wyszeptałam: „Wychowałam cię”.
Ona wzruszyła ramionami.
Powiedziała: „Nikt cię nie prosił. Tata przyniósł mnie, a ty zostałaś. Twój wybór”.
Mój wybór. Jakby miłość była podpisaniem umowy na cierpienie.
Zrobiło mi się gorąco, ale dłonie miałam lodowate.
Ja powiedziałam: „Jestem twoją mamą”.
Ona odpowiedziała: „Nie jesteś. Moja mama była kimś innym. Ty jesteś żoną mojego ojca. Byłaś”.
Byłaś. Tak się mówi, kiedy chce się komuś odebrać przeszłość.
Zapytałam: „A wnuki? A rodzina? Myślisz, że to się da tak wymazać?”.
Ona spojrzała w bok.
Powiedziała: „Ja nie chcę tego ciągnąć. Chcę spokoju. Masz dwa tygodnie. Znajdź sobie coś”.
Dwa tygodnie. Na wyniesienie całego życia do walizki.
Wtedy pierwszy raz w życiu krzyknęłam na nią.
Powiedziałam: „Ja cię kochałam jak własną!”.
Ona nawet nie drgnęła.
Powiedziała: „To twój problem”.
Pakowałam się w ciszy.
Każdy przedmiot był jak rana. Kubek z odpryskiem, z którego piła kakao. Album ze zdjęciami, gdzie trzymałam te, na których wyglądałyśmy jak rodzina. Jej rysunki z przedszkola. Kartki na Dzień Matki. Na jednej było koślawe „dla mamusi”.
Trzymałam ją w dłoniach i czułam, jak dławi mnie płacz.
Kiedy weszła do pokoju, zobaczyła kartkę i powiedziała chłodno: „Zostaw. To moje rzeczy”.
Moje. Jej. Obce.
Wzięłam tylko zdjęcie, na którym miała trzy lata i śmiała się do mnie, siedząc mi na kolanach. Wtedy jeszcze nie wiedziała, że kiedyś nazwie mnie obcą.
W dniu, w którym wychodziłam, stała w drzwiach. Nie pomogła mi z torbami. Nie powiedziała „przepraszam”. Nie powiedziała nic, co należałoby powiedzieć człowiekowi, który oddał ci dwadzieścia lat życia.
Ja zatrzymałam się na progu i powiedziałam: „Mam nadzieję, że kiedyś zrozumiesz”.
Ona odpowiedziała: „Zrozumiałam już wszystko”.
Wyszłam. Drzwi zamknęły się za mną. Ten dźwięk był jak pieczęć na mojej naiwności.
Na klatce schodowej usiadłam na chwilę, bo nie mogłam oddychać. Trzymałam walizkę jak koło ratunkowe, chociaż w środku były tylko rzeczy.
Prawdziwe rzeczy zostały tam.
W kuchni, w której mówiła do mnie „mamo”.
W łóżku, przy którym czuwałam.
W domu, z którego wyrzucono mnie jak intruza.
Najbardziej boli to, że można komuś oddać życie i wciąż zostać nazwanym obcym.
Nie tęsknię za mieszkaniem. Tęsknię za tamtą małą dziewczynką, którą kochałam. Za tą, która była moja choćby przez chwilę, choćby w jej oczach.
Bo prawda jest taka, że mój mąż zdradził mnie raz, dawno temu.
A ona zdradziła mnie później, spokojnie, bez krzyku, jednym zdaniem.
„Jesteś obcą babą”.
I ja do dziś, kiedy gaszę światło w wynajętym pokoju, nadal słyszę w sobie inne słowo, które powiedziała kiedyś.
„Mama”.
To słowo było prawdziwe.
A potem ktoś je unieważnił papierem.
To też może cię zainteresować: Ten przedmiot z PRL-u znów jest na wagę złota. Kolekcjonerzy płacą fortunę
Zobacz, o czym jeszcze pisaliśmy w ostatnich dniach: Z życia wzięte. "Mąż zrobił mi awanturę, że jego matka głoduje sama od kilku dni": Dobrze, że wszystko nagrałam